Ашық хат: Қазақ ертегілері қайда? | Abai.kz ақпараттық порталы. Абай. Алашорда. Кітапхана. Жаңалықтар. Мақалалар. Саясат. Мәдениет

 

Загрузка

Ашық хат: Қазақ ертегілері қайда?

Жәрдемші


Қазақстан Республикасының

Мемлекеттік хатшысы

М.А.Құл-Мұхаммедке

---------------------------------------

Астана қаласының тұрғыны

М.Байғараевадан

 

АШЫҚ ХАТ!

 

Құрметті Мұхтар Абрарұлы!

 

Сізден елдегі ұлттық тәрбиенің тап бүгінгі болмысының мынадай күрделі тұстарына назар аударуыңызды өтінемін.

Төтесінен айтқанда, көркем безендірілген қазақ халық ертегілері туралы кітаптардың тапшылығын көріп отырмыз, тәрбиелік, адамгершілік мәні бар мультфильмдерге өте зәруміз. Шет елдердің «Спанч боб», «Губка боб», «Свинка пеппа» сияқты күмәнді идеологиялық әзәзілдері қаптап тұрғанда бұрынғы КСРО мультфильмдерімен жылап көрісетін болдық. Қазір оларды да табу қиынға соғып тұр. Ал қазақ мультфильмдерінің тапшылығын айтпай-ақ қояйық.

Бұдан басқа, қаладағы кітап дүкендерінің сөрелерінде қазақ халық ертегілері туралы кітаптар жоқ. Мен бала тәрбиелеп отырған жас ана болғандықтан 4,5 жасар балама көркем безендірілген қазақша ертегі тауып бере алмай отырмын. Амалдың жоғынан «Теремок», «Гадкий утёнок», «Русалочка» сияқты  ертегілер оқып беріп, жат жұрттық мәдениетті санасына сіңіріп отырмын, әлі де сіңірудемін. Біліп тұрып, қолдан мәңгүрттеу секілді. Соңғы кезде «ең құрығанда түрлері қазаққа ұқсайды ғой» - деп Қытайдың көркем безендірілген, қазақ тіліне аударылған халық ертегілерін сатып алатын болдым.

Мен соңғы бірнеше ай бойы шарқ ұрып, қазақтың халық ертегілерін іздеп келемін. Қаламыздағы кітап дүкендерінің барлығын араладым. Еріксіз кітап дүкендері бойынша сарапшы болдық. Астана қаласында барлығы 20 кітап дүкені бар екен, олардың 8-і «Меломан» желісіне, 4-і «Книжный эльдорадо» желісіне тиесілі, қалған 8-і өзге де ірілі, ұсақты дүкендер. «Меломаны» бар ма, «Книжный эльдорадо» ма, «Книжник», «Білім», «Астана кітап», «Алматы кітап», «Книголюб», «Учебник», «Книжный» бәрін тегіс аралап, көркем безендірілген қазақ халық ертегілерін таба алмадым.

Есесіне, осы дүкендерде батыстың көркем безендіріле отырып, қазақ тілінде шығарылған ертегілерінен көз сүрінеді,  өте көп. Ал олардың  барлығы өз мемлекетіміздің қолдауымен шығарылған екен (ол туралы осы ертегі кітаптарының алғашқы беттерінде белгі бар). Мысалы, «Ақшақар мен жеті гном», «Қалайы солдат», «Ұсқынсыз үйрек балапаны», «Түймеқыз» және басқа да көптеген батыс ертегілері өз мемлекетіміздің қаражатына, қазақ тілінде, көркем альбом пішінінде шығарылып отыр. Кітап дүкендерінің «VIP» сөрелерінде мен мұндалап, тізіліп тұр. Бұлардан гөрі бірінші кезекте сөрелерде өзіміздің қазақ халық ертегілерінің болғанын қалаймыз.

Отандық «Балапан» телеарнасындағы мультфильмдердің де сапасы сын көтермейді, балалардың көпшілігі бұл іш пыстыратын телеарнаны көрмейтіні енді жасырын емес.

Атап өту қажет, соңғы кезде «Қозы Көрпеш - Баян Сұлу» деген тәп-тәуір мультфильм көрсетіліп жүр. Балалар өте жақсы қабылдайды. Бірақ, құдды бір алтын қазынаға ұқсатып, күніне 5 минуттан там-тұмдап көрсетіп қояды. Енді басталды ғой дегенде көзден ұшқан сағымдай жарқ етіп, жоқ болады. Сірә, бәрін лақ етіп көрсете салуға қимайтын көрінеді. Бітіп қалса басқа сапалы қазақи мультфильм жоқ деп, үнемдеп көрсетіп отырса керек.

Есесіне «TiJi» «Nickelodeon», «Cartoon Network», «Gulli», «Boomerang» «Карусель», «Детский мир» телеарналары дүркіретіп, тәулік бойы үзбей жын-ойнақтың мультфильмдерін береді. Тіпті ең сорақысы, балаларға арналған «4х4» телеарнасындағы мультфильмдер жыныстық қатынасқа жақын дүниелерді көрсетіп отырса да ешкім (қоғам) үндемейді.

Осының салдарынан бүгінгі күні мүлдем тәрбиелік мәні жоқ «Спанч боб», «Губка боб», «Свинка пеппа», «Сам-сам», «Маша и медведь» сияқты әпербақандар балалардың сүйікті кейіпкерлеріне айналып отыр. Интернет желісінде де осы сияқты мультфильмдерден көз ашпайсыз. Ал олардың теріс екенін түсініп, балдарын теріс бағыттан бұрып әкететін бірқатар ата-аналардың сиқы «Дениз», «Фатмагуль»,  «Жанан» сияқты түрік сериалдарын көруден немесе жұмысбастылықтарынан қолдары тимейді.

 

Құрметті Мұхтар Абрарұлы!

 

Сізді тек мемлекеттік қайраткер ғана емес, ұлттық құндылықтарды жанымен терең түсінетін, оларды жүрегімен сезінетін, қазақша ойланатын еліміздің зиялы тұлғасы ретінде танимыз.

Сондықтан, жеке Өзіңіз атсалыса отырып, мүмкіндігінше қысқа мерзімде мына мәселелерді шешуге ықпал етуіңізді өтініп сұраймын:

Біріншіден, мемлекеттің қолдауымен кітап дүкендерінің сөрелеріне көркем безендірілген қазақ халық ертегілері қойылса, саналуан түрлері көптеп қойылса екен дейміз.

Екіншіден, мемлекеттің қолдауымен батыстың шексіз сериялы мультфильмдерінің аналогы бойынша қазақтың ұзақ сериялы мультфильмдері шығарылса екен дейміз.

Үшіншіден, отандық «Балапан» телеарнасы «TiJi» «Nickelodeon», «Cartoon Network», «Gulli», «Boomerang» «Карусель», «Детский мир» телеарналарымен бәсекеге қабілетті болуын қалаймыз. «Балапанның» тәуліктік эфирге шығу уақытының  70%-ын  қазақтың  ұлттық  мультфильмдері, сапалы мультфильмдері құрағанын қалаймыз.

Төртіншіден, «TiJi» «Nickelodeon», «Cartoon Network», «Gulli», «Boomerang», «4х4» телеарналарында көрсетілетін күмәнді мультфильмдерге психологиялық, идеологиялық сараптама жасап, қорытындысы бойынша тиісті шаралар қабылданса екен дейміз.

Бесіншіден, мемлекеттің қолдауымен шетелдік мультфильмдердің сапасымен тең келетін қазақи, тарихи, ұлттық мультфильмдер көптеп шығарылып, олар Астанадағы, тіпті республика аумағындағы кинотеатрлардың анимациялық фильмдер топтамасында тұрақты түрде коммерциялық негізде көрсетілсе екен.

 

Көтеріліп отырған мәселелерді Президент Әкімшілігінің тиісті бөлімдерінде немесе құзырлы мемлекеттік органдардың деңгейінде емес, қазақтың рухани жанын түсінетін тікелей Өзіңіз ғана қарап, саяси шешім қабылдауыңызды және мәселені Өз бақылауыңызға алуыңызды сұраймын.

Нақты жауапты баспа және электронды ақпарат құралдарына ашық түрде жариялауды сұраймын.

Байғараева Мария Спатайқызы

Астана қаласының тұрғыны

18.08.2012 ж.

«Абай-ақпарат»


 




МАРИЯ СПАТАЙқызына толығымен қосыламыз!!! Телеарналардағы Балаларға арналған хабарлар мәселесі жөніндегі айтқан пікірлері ЖҮЗ пайыз РАС!!! "Балапан"каналын баларымыз көрмейтіні де РАС!!! Оларды зорлап "қане осы каналды ғана көріңдер" -деп айта алмайсыз. Қолдарында нақты билік барда ҚАЗАҚы жігіттер ҚАЗАҚТЫҢ жайын неге қамдамасқа!!! БҰЛ ҰЛТЫҚ МӘСЕЛЕНІҢ ЕҢ МАҢЫЗДЫ БІР БӨЛІГІ ҒОЙ!!! Мұхтар Құлмұхаммед ағамыздың жауабын қандай болар екен?,



Оны Ж8с3пбек 0ор5асбектен с9рау керек! Балалар басылымын сол бас0арады7



Оны Жүсіпбек Қорғасбектен сұрау керек. Балалар басылымдарын сол басқарады.



Ел боламыз десек бесігімізді түзеуіміз керек еді. Алайда, ел басқаратын ағалар бұл елде уақытша жүрген сияқты, балалар тәрбиесіне мүлдем көңіл бөлмейді. Жо-жоқ, бөледі, өз балаларына. Бірақ оларды да ұлттық тәрбиеден тыс, шетелде немесе шетелше тәрбиелейді. Біттік пе? Біттік. Тындық. Тәуелсіздік алған кезде ұлтымызды құртып тындық. Қазақтың жауы қазақ деген сөзді М.Мағауин айтқызбаушы еді, бірақ солай болды. Ұлтты жоюға кедергі келтірер ешкім жоқ, қазақ. Вперед!!!



Кітәп дүкендерінен ҚАЗАҚ ХАЛЫҚ ЕРТЕГІЛЕРІН таба алмаудың басты себебі, оларды басып шығаруға тиым салынған болуы мүмкін. Өйткені соңғы 2-3 жылдың көлемінде 100 жылдан бері жалғасып келе жатқан қазақты орыстандыру саясаты қатты қарқын алды.Оны теледидардан анық көріп отырмыз.



Мен қазақ емеспін, бірақ мұсылманмын. Қазақ тілін жақсы білемін, балаларым да біледі. Діліміз де тіліміз де ұқсас. Қазақтар өздеріңді ғана емес, біздің де болашағымызды құртып бара жатырсыңдар, өздеріңмен бірге келмеске алып бара жатырсыңдар. Бүйткенше билікті бізге берсеңдер жақсы болар еді. Неге сендер өздеріңді өздерің жек көресіңдер (сыйлау туралы сөз жоқ)?



6-шы мейман, сізді мейлінше ұғып-ақ отырғандаймын, бірақ қазақ тілін біле тұрып, сол қазаққа болысудың орнына, бізді құртып барасыңдар деп тым қатты сөйлеп қоясыз ғой. Қазақ саған не істепті. Бар ұлттың диаспорасын бауырына басып, адам қылғаны ма құртқаны? Ұялмай-қызармай үйіңде отырып алып билікті сұрайсың, ол саған бере салатын қолорамал ма? Ойланып сөйлегін қарағым, төріме шығып алып, қолымдағы қамшымды сұрама!
Құдай Тағала сізге, сендейлерге ой-сана, тәубә берсін. Көп жаса. Халықты кінәлама. Көпке топырақ шашуыңды доғар отандасым. Ұят болады. Алладан сізге инабат, иба тілеймін.



Мәселе өте дұрыс көтерілген! Бізде, Алматыда да тура сондай мәселе. Есі дұрыс, көркем безендірілген, тілі жатық қазақша ертегілер табу өте қиын. Бұны министрлік деңгейінде қолға алу керек! Еріксіз аудармаларды дәтке қуат қылуға мәжбүрміз. Осы биліктегілердің балалар болашағын ойлайтынына күн сайын күмәнім артып келеді. Тек жылы орыннан айрылмаудың қамымен, өз қалталарын нығыздап жүрген тәрізді. Балалар тәрбиесін халық болып қолға алайық!!!



4 пен6 бір адам сақтаныдар



Казах ертегилери ЕБ-нын создери.Ертеги тамашалагын келсе ХАБАРды кор.



Текті ана сендей, тектілер туар қарағым,
Жоқтығын бүгін баспа тек бетке шараның.
Нөкерлер ана датыңа құлақ аспаса,
Болады сөзі дуалы қайдан қараның.

олар осыны оқиды дейсін ба?



сіз 6-шы қонақты дұрыс түсінбедіңіз сияқты, меның ойымша ол кісі керісінше қазақ елінің казіргі хәліне күйіп "бірің-біріңді қасқырдай жегеніңше бийлікті басқаға бер" деп жатқаны.



Бүгінгі таңда балалар әдебиеті кенжеленіп тұр. Мектеп жасындағылар қазіргі балалар әдебиетіне қалам тербеп жүрген ақын-жазушылардың бірсыпырасын танымайды. Танылмау себебі де бар, ол қаламгерлердің шығармашылықтары "ана тілі" оқулығына немесе хрестоматиясына енуі тиіс. Қазіргі кітаптардың тиражы да аз. 1000, көп болғаны 2000 дана. Бұл кімге жетеді?!Республика аймағында барлық ауылдар дерлік қамтамсыз етілмейді. Тауыққа тары шашылғандай кітап тиражы, барлық кітапхана жете қоймайды. Мысалы, балалар жазушысы Кеңес Оразбекұлының "Тұран баһадүрлері" атты туындысы нағыз балаларға арналған мультфильм түсіруге лайық. Арасанбай Естеновтің "Періштелер патшалығы", Шәкен Күмісбайұлының "Қаладан келген қағылезі", тізімге балалар жазушыларының қаламынан туған жаңа дүниелерін тізе берсек кете береді. Ұлт болашағы -бала десек, балалардың жағдайын жасар кез келді!



"Алматыкітап" баспасына арнайы барып, қазақ ертегілерін сұрадым. "Жоқ" дейді. есесіне 3 тілде шығарылған, әдемі безендіріліп, қатталған шетелдік ертегілер қаптап тұр, құны қалта көтермейді. бір ертегіні үш тілде оқығаннан балаға не қызық екенін түсінбеймін, бір ертегіге бола (мың теңгеден жоғары)сонша ақша тұрады. Жазғы каникулда уақыты ойынмен ғана өтпесін деп 8 жасар балаға лайықты қазақ кітап іздеп, таба алмадым. Бәлкім, басқа кітап дүкендерін аяқ тоздырып іздеу керек пе еді, бірақ ол үшін арнайы 2-3 күн демалыс алу керек пе деп қалдым.



Мәрия ханым! менің бала кезімде анам қазақ халық ертегілерін өте көп оқитын. Өзімді ертегілер әлеміндегі бір ханшайымдай сезінген сәттерім әлі есімде. Арасында мағыналары жақын ертегілер де көп кездесетін, дегенмен, інжу маржан іспеттес сол төрт томдық кітапты мен балалық жолдан өткен соң қайта көрген емеспін. Қазір мен де анамын. Өсе келе оқыған ертегілер мен тағылымды уакиғаларымнан басқа балапаныма берер ешбір қазақи туынды таба алмаған сәтте сол өзім сусындаған кітаптарды таба алмай қиналамын. Егер сіз Аллах қолдап,жоғарыдағы ағаларымызға ой салауға мүмкіндігіңіз болса, кеңес баспасында жарық көрген төрт томдық ертегі кітабындағы ертегілерді жаңаша безендіріп, халыққа қайта үсынуды сұрауыңызды өтінемін.Сіз қалағандай мультфильмдер түсіруге де, газет журнал беттеріне жариялауға да, сіз бен біз сынды аналардың балапандарына оқып беруінее ол жеткілікті болар еді деп ойлаймын. Мәдени мұра сынды "ғажап" бағдарламаларымыз бар емес пе? Бастамаларыңыз жемісті болып, тәрбиелеп отырған балапандарыңыз қазақи рухты бойына сіңірген, парасатты азаматтар болып өссін!

Азат

Пікір қосу

  • Адреса страниц и электронной почты автоматически преобразуются в ссылки.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Строки и параграфы переносятся автоматически.

 

 

Мұрағат

Сәуір 2014
ДсСсСрБсЖмСбЖс
0123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
2829301234

Айлық статистика

<<  >>

Ең көп оқылған