Senbi, 16 Jeltoqsan 2017
Dep jatır 6312 22 pikir 11 Qazan, 2017 sağat 14:14

Şeteldik BAQ: Putinniñ jaqtastarı özara daulasıp jatır

Keşeli-beri qazaq qoğamı, qazaq qoğamı deymiz-au, şeteldik BAQ qırğızdıñ törtinşi prezidenti Almasbek Atambaevtıñ aytqandarın talqılap älek. Biz şolu jasadıq.

Atambaev ne dedi?

Äueli, social-demokrat Almas bayke Qırğızstannıñ  işki  sayasatına  aralasuğa äreket etpek bolğan qazaq biligine  ökpesi  qara  qazanday  ekenin bayqattı. Altı jıl qırğızdı basqarıp bite-qabıl bolğan Ol prezidenttik kreslosın tapsırarda bwlqan-talqan bolıp, birtürli mälimdeme jasadı.

«Esli  naşi sosedi  ne oçuhayutsya, ne  opomnyatsya, ya budu govorit'  po-drugomu. Kajdıy  narod  doljen  vıbirat'  svoego  pravitelya, i on  zaslujivaet  togo, kogo  vıberet. VVP  goroda  Almatı  v 5 raz bol'şe, çem  VVP vsego  Kirgizstana. A VVP  Kazahstana  bol'şe VVP  Kirgizstana  v 20 raz. I  valovıy   produkt  Kazahstana  v  dohodah v  10  raz  bol'şe  Kirgizstana. Poçemu  togda  pensii  Kazahstana  bol'şe  (kirgizskih)  vsego  v 1,5  raza, a ne  10  raz, a  tarifı vışe  v 5 raz? Poçemu?  Potomu çto  razvorovıvayut   bogatstva  v  Kazahstane.

Atambaev  podaet  kazaham «plohoy» primer. Potomu  çto, narod hoçet  spravedlivoy   vlasti. Pravil'no  Nazarbaev  na vstreçe s Babanovım  govoril  o  molodom  prezidente. No, samıy  starşiy  kandidat  (v prezidentı  Kirgizii ) na 20 let  moloje  Nazarbaeva. A ya—na 16 let. I  komu  nujen  molodoy  prezident, nam ili  Kazahstanu?  YA  vse ravno  provedu  çestnıe  vıborı» -, dedi.

Qwrmanbek  Bakievtiñ biligin qwlatqan soñ, qırğız jwrtın Roza Otınbaeva, Ömirbek Tekebaev äm Almasbek Atambaev bastağan top basqardı. Bwlar uaqıtşa ükimet jasaqtap, bir jarım jıl işinde qırğızdıñ jap-jaña mizamın (Konstituciya) jazıp şıqtı. Söytti de, tizgindi Almasbek Atambaev wstadı.

Söytken Atambaev Astanamen de, Mäskeumen de ämpey-jämpey sayasat wstanıp, Astanadağı ağasın arqasınan qağıp, aların-alıp jürdi. «Oybay, Nwreke, siz kelseñiz jetisip qalamız. Tipti, Istıq köl de nwrlanıp sala beredi» dep äsire maqtap, milliondağan qarjını gumanitarlıq kömek degen qorjınğa sıydırıp alğanın aytamız...

Qonaq kelse, qant swray keletin tuıs qazaqtı tildedi. Özi ağalap-jağalap jüretin prezidentti «käri-süyek» dep sökti.

Ayır qalpaq ağayın aşıq demokratiyalıq sayasattı wstanatın, taqtı mwragerge nemese izbasarğa bermeytinin, saylaudıñ ädil ötetinin aytıp, ağınan jarılğan Atambaev kenetten demarş jasadı. Demarşı – öñirde destabilizaciyağa äkelip soqtıra jazdadı.

Prezident – provokator. Bwl Prezidenttiñ özi aytatın söz emes

Sayasatkerler Onıñ bwl sözin saylau aldı sayasi nauqan dep bağalap, provokaciyağa män bermeuge şaqırdı. Prezident – provokator. Bwl Qazaqstannıñ resmi ökilderiniñ Almas baykege bergen bağası.

«Asıp-tasıp söyledi, qızıl emociyağa berildi» desek te, Almasbek Atambaevtıñ sözi köptiñ köñilin audardı. Bwl Prezident aytatın söz emes edi. Qırğızdağı äne-mine ötetin saylau aldında elektorattı öz adamına audarıp qaluı üşin aytılğan provokaciyalıq osı bir äñgimeni, aqırı aytu kerek bolsa, qırğızdıñ qınaday qaptağan deputattarı aytpaptı ma... Sayasi qatelik.

Ou, Alataudıñ arğı betin jaylap jatqan qırğızdıñ Aqaev, Bakiev deytin basşıları da ketti ğoy. Ändijannıñ biimen, qwdalıqtıñ buımen tuıstasıp jatqan joqpız ba?..destik, biz.

Atambaev pen Putiniñ dostığı. Mäskeu de qırğız saylauına aralasuda

Almasbek Atambaevtıñ aq köbik auız bop aytqanı şeteldik BAQ-tıñ kontentine aynaldı. Tendenciya – Atambaev pen Nazarbaevtıñ arası suıdı.

Mısalı «BBC-diñ» orıs tilindegi saytı «Astanadağı bir kezdesu üşin, Qazaqstan men Qırğızstan arası suıdı» dep jazadı.

«19-qırküeyte Qazaqstan Prezidenti qırğız prezidenttigine ümitker Ömirbek Babanovpen kezdesti. Al qırğızdıñ Sırtqı ister ministrligi bwl üşin Qazaqstanğa narazılıq bildirip, saylauğa ıqpal etu äreketi dep bağaladı. Babanovtıñ Qazaqstanğa jasağan saparı, onıñ saylaudağı bastı qarsılası, qazirgi Prezident Almasbek Atambaevtıñ izbasarı Sauranbay Jienbekovpen aradağı daudı uşıqtırdı» dep jazadı.

«BBC» beytarap poziciyanı wstanatın loyaldı aqparattıq agenttik degenimizben, onıñ orıs tilindegi qızmetkerleri faktini naqtılap almaptı. Prezident Nazarbaev pen kandidat Babanov Astanada emes, Almatıda kezdesti. Bwl ekeui Almatıda kezdesip jatqanda Almasbek Atambaev pen Resey Prezidenti Vladimir Putin Soçide söylesip otırğanı tağı bar.

Ortalıq Aziya mäseleleri boyınşa sarapşı Arkadiy Dubnov qırğızdağı saylauğa Mäskeudiñ bey-jay qaramaytını aytqan.

«Rossiya ne mojet bıt' ne zainteresovana v vıborah v Kirgizii hotya bı potomu, çto ey nujno imet' v Bişkeke vlast', loyal'nuyu po otnoşeniyu k Moskve». Iä, Kreml'ge keregi sözin ötkize alatın, OA sayasi processterdi baqılau jasay alatın oñşıl prezident. Putinge qolaylısı – Sauranbay boluı bek mümkin degen boljam da aytıldı.

Qolaylı demekşi, Atambaev pen Putin soñğı bir jıldıñ işinde birneşe märte jüzdesti.  Tipti, Ala-arçadağı aq sarayda kezdesken Atambaev pen Putin resmi protokoldı bwzıp, qwşaqtasıp jürdı. E, bäse, Reseydiñ gimni oynağan sätte Atambaevtıñ qolın jüregine jügirtip jibergeni tağı bar. Bwl jestikulyaciya altı jıldıñ işinde Mäskeu men Bişkektiñ arası qanşalıqtı jaqındasıp ülgergenin añğartadı.

Aşuğa aldırğan ädiletti jauap

«Azattıq radiosınıñ» qırğız tilindegi qızmeti de qazaq-qırğız qatınasına sınaday qağılğan Atambaevtıñ sözin talqılaptı.

Söytip, qırğız sayasatşısı Ravşan Jienbekovtiñ «Atambaevtıñ aytqanı ädiletti. Aşuğa aldırğan ädiletti jauap» degen pikirin berdi.

«Qazaq tuğandar bizdiñ işki mäselelerimizge kiligip, saylau kezinde tura emes närselerge jol berip keledi. Qırğız prezidenti emocionaldı adam. Biraq ol azıraq şekten şığıp ketti. Mwnı diplomatiyanıñ tilimen jetkizse de bolar edi. Nazarbaevtıñ Almatını mısal etkeni üşin qırğızdıñ jaña sayasi jetekşileri kemsinip jatır. Bwl oydıñ işinde «sender kimsiñder, kerek bolsa Almatığa teñese almaytın memleketsiñder» degen basınu bar. Almatı men men Qırğızstanıñ byudjetin salıstıruğa kelmeydi. Öytkeni ol mwnay, gaz, bağalı metell esebinen tolıqtırılıp otır. Bwl olardıñ biliginiñ igiligi emes. Almatını qarqındı damıp kele jatqan Tallin, Vil'nyus siyaqtı qalalarmen salıstırsa bir jön», - deydi (Nazarbaevdin Almatı şaarın misal keltirip salıştıruusunun içinde kırgız mamleketin jana sayasiy jetekçilikti kemsintüü jatat. Bul oydun içinde "siler kim bolup kalıpsıñar, kerek bolso Almatı şaarına dagı teñ kelbegen mamleketsiñer" degen basıntuu jatat. Birok Almatının byudjetin Kırgızstandın byudjeti menen salıştırıp bolboyt. Antkeni al gaz, munay, metall sıyaktuu baaluu jaratılış resurstarının esebinen tolot. Bul alardın biyliginin iygiligi emes. Almatı şaarın eç kanday jaratılış baylıgı jok, birok natıyjaluu önügüp jatkan Tallin jana Vil'nyus sıyaktuu şaarlar menen salıştırsa bir jön).

Ağılşın tilinde «Presstv.com» saytı «Qırğızstan işki sayasatqa aralasqanı üşin Qazaqstandı ayıptaydı» attı maqala jariya boldı. Onda Prezident Nazarbaev pen kandidat Babanovtıñ kezdesu söz bolğan.

«Qazaqstan (Qırğızstanmen salıstırğanda-red.) Ortalıq Aziyadağı irileu äm bay memleket. Ol da Reseymen jaqsı qarım-qatınasta. Alayda, Astana men Bişkektiñ arasındağı sayasat salqın. Oğan sebep transşekaralıq sauda-sattıq pen su resrustarın paydalanu sekildi mäseleler» (Kazakhstan, a bigger and wealthier Central Asian nation, is also a Russian ally, but relations between Bishkek and Astana have been rocky due to tensions over cross-border trade and the sharing of water resources), - dep jazadı.

«Jamestown.org» qazaq-qırğız arasında dau tudırğan kezdesu jaylı sayasi şoluın jariya etti. «Qırğız saylau aldı şahmat taqtasındağı Nazarbaev gambitı» attı maqalada Babanov SDP ökili, Atambaev mwrageri Sauranbay Jienbekovke qarsı twrar qauqarı bar birden-bir kandidat – Babanov ekendigin jazadı.

«Nazarbaevpen kezdeskennen keyin Babanov nöpir sınıñ astında qaldı. Äsirese sınşılar onı el mülkin şeteldik oligarhtarğa satpaq boldı dep ayıptaydı. Dese de, onıñ jaqtauşılar köp» (After his talks with Nazarbayev, Babanov came under fierce attacks from various media outlets in Kyrgyzstan that lean toward the sitting president, Almazbek Atambayev (For.kg, September 20). Critics specifically accused him of scheming to sell out the country’s wealth to foreign oligarchs. Nevertheless, he is still widely recognized by many observers in Kyrgyzstan as the only opponent capable of defeating Sooronbay Zheyenbekov, the ruling Social Democratic Party of Kyrgyzstan (SDPK) nominee, who has been groomed by Atambayev), - deydi.

Al «Micetimes.asia» portalı «Putinniñ dostarı arasında dau şıqtı. Nazarbaev pen Atambaev arası suıdı» attı maqala jariyaladı.

«Qırğızdıñ qazirgi basşısı Almasbek Atambaev Soçide ötetin TMD elderi basşılarınıñ keñesine barudan bas tarttı. Barmauınıñ sebebin «eldegi sayas nauqan kezindegi beybereketsizdikter» dep tüsindirgen. Degenmen, Atambaevtıñ Soçige barudn bas tartuı – Nwrswltan Nazarbaevpen köriskisi kelmeui de negizgi sebepterdiñ biri» (The current leader Almazbek Atambayev has cancelled his trip to Sochi for a meeting of the Council of heads of CIS States in connection with information about upcoming in the Republic of the riots, reports TASS. Also the reason may be the reluctance of the state to meet with Nursultan Nazarbayev, with whom he had a correspondence conflict), dep jazadı basılım.

Türiktiñ «Mynet Haber» saytı da qazaq-qırğız qarım-qatınası turalı maqala jariyalap, eki eldiñ arasındağı daudıñ biltesin twtatuşı Ömirbek Babanov depti.

Jä, Atambaevtıñ aqırğı sözi osı mazmwndağı maqalalanıñ arqauı boldı. Deytwrğanmen «Nazarbaev pen Atambaev arasındağı dau» degen kontenttiñ eñ kreativtisin – «Veçerniy Bişkek» jazdı.

«1 million qazaqstandıq Atambaevtı prezident boluğa şaqırdı» degen maqalada joğarıda aytılğan sayasi tartıs turalı aqparattar men äleumettik jelilerdegi pikirlerdi toptaptı.

Tüyin: Mine, ötken aptadağı Atambaevtıñ qızdı-qızdımen aytqanınıñ aqırı osı boldı. Sözdiñ tüyinin tüye otırıp, qırğız tilindegi mına bir uçkul sözdüü aytqandı jön kördik.

«Bir tuugandarıbızdı, tügöyübüzdü, atabızdı süygönübüz menen, jan kıynılganda ar dayım oozubuzga birinçi enebiz kelet». Avtorı kim ekenin bilmedik. Degenmen, bir tuğan qırğızdıñ osı sözin qazaqşağa qotormasaq ta tüsinikti bolar.

«Han Kene men Naurızbay batırdıñ qolına qarsı şapqan qırğız manaptarınıñ işinde ayır qalpaqtı milıqtata kiip alğan orıs-kazak jasaqtarı boldı deytin derek bar. Söytip aqırında aq patşa qırğızdı qazaqqa aydap salıp degenine jetken körinedi. Äytse de, biraq, qazaq pen qırğızdıñ irgesi bölingen joq. Şoqan qırğız tarihına şolu jasadı. Enesay men Alatoodıñ arasında köşken qırğız köşin "epopeyalıq köş" dep atadı." Manas jırın" qağazğa tüsirip, ğılımi aynalımğa engizdi. "Istıqköl oçerkterin" jazdı. Mwhtar Äuezov Mäskeude "Manas jırın" "burjuaziyanıñ jırı" dep bet qaratpağan Sovet cenzurasınan qorğap qaldı. Jas äm talanttı jazuşı Şıñğıs Aytımatovtı biikke köterdi. Sol Şıqañ "nağaşı jwrtıma barıp keleyin" dep Alataudıñ teriskey betine attanğanda qazaq jazuşıları altı qanat aq boz üyin tigip aldınan şığatın. Qala berdi, qazaqtı qırğızday jaqsı köretin, qırğızdı qazaqtay bauır twtatın el kemde kem. Mine, osınday arqa-jarqa eldiñ arasına Atambaev siyaqtı oñğaq sayasatkerlerdiñ sözi sına bolıp qağılmauı kerek dep oylaymın. Atambaevtar keledi ketedi. "Seniñ de kigeniñ aq qalpaq, meniñ de kigenim aq qalpaq, betimiz bizdiñ jap-jalpaq" dep qazaq-qırğız aman-esen jüre bersin!». Bwl jazuşı Däuren Quattıñ jazğanı. Bizdiñ de aytpağımız osı.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

Автор

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Kontent-redaktor

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı - QR Aqparat salasınıñ üzdigi. Sayasi şoluşı.
22 pikir