Jeksenbi, 18 Aqpan 2018
Ädebiet 1300 7 pikir 13 Aqpan, 2018 sağat 08:43

«Keşir bizdi, Mwqağali!»

Qarasazda  Mwqağalidıñ   80 jıldıq mereytoyı  dürkirep ötip jatqanda  bizben  körşi bolğan Külimhan  apayğa sälemdesuge bardım. Jeñgemiz meni körip qattı quanğanı.  

«Auılğa kelmey kettiñ ğoy, äkeñ men apañ ketken soñ, bir sälemdesuge jaramadıñ» dep ökpelep  te aldı.  «Toyğa keldiñ, men bolsam  qarıs jerde otırıp,  bara almay  otırmın. Üyden wzap şığuğa şama joq. Kärlik pen  auru  aynaldırıp aldı. Tiri küninde Mwqağali marqwm qos qwlınım - Auğanbayım men Amantayımñıñ mañdayınan sipap edi. Şalım Qasanbaymen tüyde qwrdas  ta boldı. Dämdes-twzdas bolıp aralastıq. Ekeuiniñ bir atqa mingesip, egin suarğan künderin qalay wmıtayın?  Bwl künde bwlardıñ bireui joq, men ğanamın. Qarasazğa  Mwqağalidı bergen  Qwdaydan aynalayın. El-jwrtı   qwrmettep, aspandatıp jatır. Nesin jasırayıq, kezinde erkeligin kötere almay, qattı söz aytqan kezimiz de  boldı. Ol üşin aruağınan  keşirim swraymın», - dep Külimhan apay  oyındağı äñgimesin aqtardı.

- Biz  Qarasazğa 1955 jılı Pavlodardan  köşip keldik, - dedi ol kisi.

- Mwnda ağañnıñ äpkesi Zinanı qara tartıp,  kelgenbiz.

Bir küni  auılda  toy boldı. Qasıma bir kelinşekti ertip,  men de bardım. Ärkim bilgenin aytıp, toydı qızdırıp jatır eken.  Aqırı artı aytısqa  wlastı.  Bizge qarsı  otırğan eki jigit  täuir aytısıp, jauabımızğa jauap qayırıp  jattı. Äzil-qaljıñ  aralas   qağıtular aytılıp, şamamızğa qaray öleñdettik.  Osı kezde eki jigittiñ biriniñ kigen kiimine közim tüsip, alqam-salqam bolğan  türin  öleñge qostım.  Sonıñ  bir-eki jolı  esimde qalıptı:

 Üstiñdegi küpäykeñ jırttıq- jırttıq,

Baulığıñdı  ketken be tışqan qırqıp, - dep  bastalğan  öleñime  älgi jigitter söz tappay orındarınan twrıp ketti. El külip jattı.

Sondağı aytısqan  eki jigittiñ biri Mwqağali ekenin  keyin bildik. Ol şamamen  50-jıldardıñ  ortası.  Sodan beri qanşa jıl ötti. Men qazir 82-ge keldim. Bir jıldarda   Mwqağali  şalım Qasanbay  ekeui  Jılbwlaq jaqta kolhozdıñ egin suardı.  Birde mingen attarına meniñ bir jaña körpemdi  salıp alıptı. Soğan  renjip, wrısqanım bar.

Keyin Mwqağalidıñ  Narınqolğa, odan soñ Almatığa ketkenin estidik. Bwdan keyin bizder Mwqağalidı köp körmey joğaltıp aldıq.  Bir jılı Maygülin aldına alıp, bwrıñğı Qarasazğa  bizdi atpen izdep kelipti. Quanıp qaldıq. Eki-üş kün demalğan Mwqağali jaña qoranıñ artında  ağıp jatqan sudıñ arğı jağına  tekemet jayğızdı. Men et asıp, araq-şarabımdı  qoyıp, qonaq ettik.  Şalım   ekeui «bayağı egin suarğan kezderimiz-ay» dep ötkendi eske alısıp, külkenderi esimde.  Bizden keyin, «auılda biraz bolamın» dep, Qarasazğa ketti. Eki-üş künnen keyin 3-sınıpta oqitın ülken wlım Auğanbaydan qımız berip  jiberip twrdıq. Eki auıl arası biraz jer bolğanımen Auğaşım  jayaulap qımız aparıp berip jürdi.

Mwqağali qaytıs bolğanda Auğanbayım: «Meni oquğa  tüsiremin  degen Mwqağali ağa qaytıs bolıptı.  Endi meni kim oquğa tüsiredi?» - dep uayımdağanı  da esimnen  ketpeydi.  Allağa şükir,  Mwqağali mañdayınan sipağan  eki balam da özderiniñ maqsattarına jetti. Önerli bolıp ösken olar auılda ansambl' qwrıp, Mwqağalidıñ talay öleñderin sahnağa şığardı. Amantayım  auılda öner mektebin qalıptasuğa ülesin qostı. Biraq amal ne, ekeuiniñ de ğwmırı qısqa boldı, - dep   Külimhan apay äñgimesin  ayaqtağan-dı.

Sol apayımız ötken jılı dünieden ozdı. Külimhan apaydıñ  aqın aruağınan  keşirim swrağan  beynesi  küni büginge  deyin köz aldımda.  Bärimiz de   keyde pendeşilikke  barıp jatamız. Biraq sonı keş te bolsa tüsinip,   keşirim swrau - kisiliktiñ belgisi.   Aqiıq aqın Mwqağalidıñ   özi de  «Keşiriñder»  dep  öleñinde jazıp ketpedi me? Mwqañnıñ janınıñ  tazalığı  men adaldığın  Külimhan apay da söz arasında köp aytıp otırdı. Apaydıñ  «Mwqağali ülken azamat edi.  Eşkimge  jamandığı da,  artıq  sözi joq, keşirimdi jan edi»  degen sözi  jadımda qalıp qoydı.

Jeksen Alpartegi

Abai.kz

7 pikir